desfocado.jpg

Wystawa

Poznań – Strasburg

Od imperialnych do europejskich powinowactw

Biblioteka Raczyńskich 20.08 – 27.10.2022

imperialne powinowactwa_sygnet.png

O wystawie

Wystawa „Poznań – Strasburg. Od imperialnych do europejskich powinowactw” prezentowana jest w Bibliotece Raczyńskich w okresie od 20 sierpnia do 22 października 2022 roku. Stanowi ona wydarzenie towarzyszące XXIII Międzynarodowemu Kongresowi Nauk Historycznych, odbywającemu się w Poznaniu w dniach 21–27 sierpnia 2022 roku.

 

Wystawa jest częścią projektu realizowanego przez międzynarodowy zespół badawczy, poświęconego przestrzennemu dziedzictwu Poznania i Strasburga oraz ich regionów, finansowanego przez Polsko-Niemiecką Fundację na Rzecz Nauki, Politechnikę Poznańską oraz Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.

Wystawa prezentowana jest w czterech odsłonach.

„Związki chronologiczne. Historie miast” dotyczy historycznych powinowactw, punktów stycznych we wspólnej historii obu miast i odmiennych odsłon ich dziejów od końca XVIII do początku XXI wieku.

W kolejnym dziale zobrazowane są „Napięcia i dialogi” między pruską władzą i mieszkańcami. Ujawniały się one poprzez podkreślanie odrębności różnych społeczności dokonujących wyboru odmiennych stylistyk architektonicznych; kreowanie i burzenie pomników; dublowania instytucji kultury i nauki, adresowanych do odrębnych obywateli, którzy jednak też wspólnie korzystali z miejskich przestrzeni.

W następnym dziale zatytułowanym „Wytwarzanie tradycji” pokazano przywoływane wzorce, służące identyfikacji poszczególnych grup, propagowane przez państwo oraz tworzone z inicjatyw oddolnych. Budowały one obraz miasta w oparciu o historyczne style architektoniczne czy regionalną kulturę. Dążono do podkreślenia, a niekiedy wykreowania, tożsamości danej społeczności, czy do prób narzucania własnej wizji historii. Szczególnie wyraźnym przykładem takich praktyk była epoka wilhelmińska oraz projekty nazistowskie.

Ostatni dział, zatytułowany „Modernizacje” poświęcony został zmianom, jakie zaszły w przestrzeni miejskiej Poznania i Strasburga po II wojnie światowej. Po roku 1945 oba miasta powróciły do Francji i Polski, ale tym razem ich polityczna historia rozeszła się na dłużej i na ponad czterdzieści lat znalazły się one po przeciwległych stronach żelaznej kurtyny. Jednakże, niezależnie od odmiennej przynależności państwowej i politycznej, powojenna historia ich przestrzeni miejskich, naznaczona była wspólnym rysem modernizmu. Był to okres wielkich projektów modernizacyjnych, które realizowane były w tkance miejskiej obu ośrodków.

Strasburg
press to zoom
Poznań
press to zoom
Poznań
press to zoom
Strasburg
press to zoom
1/1

Kuratorzy

tło_4b.jpg

Dr hab., prof. PP

Hanna

Grzeszczuk-Brendel

Wydział Architektury

Politechnika Poznańska

HGB.jpg
tło_4b.jpg

Prof. dr hab. inż. arch.

Piotr

Marciniak

Wydział Architektury

Politechnika Poznańska

IMG_2385-2b.jpg
tło_4b.jpg

Assoc. Prof. Dipl.-Ing.

Volker

Ziegler

École Nationale Supérieure d'Architecture de Strasbourg (ENSAS)

Volker-Ziegler_a.jpg
tło_4b.jpg

Prof. dr

Alexandre

Kostka

Université de Strasbourg

Professor for German and

European cultural history

SAGE

Alexandre Kostka_sw.tif
tło_4b.jpg

Dr hab., prof. UAM

Małgorzata

Praczyk

Wydział Historii

Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu

IMG_9990.jpeg
 

Biblioteka
Raczyńskich

Biblioteka Raczyńskich została otwarta 5 maja 1829 roku. Jej fundator, hrabia Edward Raczyński (1786–1845), widział w niej ważną instytucję stworzenia z Poznania „Nowych Aten” jako ośrodka kultury i nauki. Uzupełnieniem biblioteki była galeria malarstwa, Atanazego Raczyńskiego, której kolekcja znajduje się obecnie w zbiorach Muzeum Narodowego w Poznaniu. Edward Raczyński zadbał też o finansowanie budowy gmachu, o księgozbiór, pracowników i środki utrzymania, a w opracowanym przez siebie statucie wyraźnie określił publiczny charakter instytucji: „Przeznaczeniem Biblioteki Raczyńskich jest, aby w czytelni, która w tejże będzie urządzoną, każdy bez różnicy osób w dniach i godzinach oznaczonych miał prawo z niej korzystać”. Siedziba Biblioteki przy pl. Wolności w Poznaniu, której fasada wzorowana jest na paryskim Luwrze, była pierwszym w Polsce budynkiem wzniesionym na cele biblioteczne i najstarszą biblioteką publiczną w Polsce.

Przez cały wiek XIX Biblioteka była ostoją polskiej kultury w zaborze pruskim. Korzystali z niej polscy uczeni, działacze społeczni, młodzież gimnazjalna. W 1924 r. książnica, której zbiory w latach międzywojennych znacznie się powiększyły, stała się instytucją miejską. We wrześniu 1939 r. została zamknięta dla polskich czytelników. Odtąd korzystać z niej mogli wyłącznie niemieccy okupanci. Na początku 1945 r. podczas walk o Poznań Biblioteka została niemal doszczętnie zniszczona, spłonęło ok. 180 tysięcy woluminów, co stanowiło blisko 90% jej zbiorów. Ocalała jedynie najcenniejsza część księgozbioru, wywieziona do majątku Raczyńskich w Obrzycku. Dzięki temu możliwa była kontynuacja działalności Biblioteki po II wojnie światowej, gdy w 1956 roku odbudowano zabytkowy gmach przy pl. Wolności. Na początku XXI stulecia udało się doprowadzić do rozbudowy Biblioteki na miejscu dawnej galerii. Jej nowy gmach został uroczyście oddany do użytku 29 czerwca 2013 roku.

Księgozbiór Biblioteki Raczyńskich dziś liczy ponad 1,8 miliona woluminów. Najcenniejsze pod względem naukowym i zabytkowym są zbiory specjalne, na które składają się rękopisy, starodruki, kartografia, fotografie, grafika, druki bibliofilskie, mikrofilmy, marynistyczna kolekcja Jerzego Pertka oraz dokumenty życia społecznego.

Biblioteka Raczyńskich ma status biblioteki naukowej, ze względu na wysoką rangę zbiorów uzyskanych drogą darowizn i fundacji po polskich twórcach i kolekcjonerach. Tak powstały muzea i pracownie: Muzeum Literackie Henryka Sienkiewicza, Pracownia-Muzeum Józefa Ignacego Kraszewskiego oraz Mieszkanie-Pracownia Kazimiery Iłłakowiczówny. Oddziałem Biblioteki jest także Ośrodek Dokumentacji Wielkopolskiego Środowiska Literackiego, gromadzący spuścizny literackie pisarzy związanych z Poznaniem i Wielkopolską. Ze zbiorów książnicy korzysta blisko 90 tysięcy zarejestrowanych czytelników, odwiedzających nowy gmach Biblioteki oraz rozmieszczone na terenie całego Poznania liczne filie dla dorosłych i dla dzieci.

009. Wid-I-0791.tif